Peyderpey
Westworld

HBO dizisi Westworld’un yeni sezonu benim gibi hayranları tarafından heyecanla beklenirken, dizinin yaratıcıları Jonathan Nolan ve Lisa Joy nisan ayının başında beklenmedik bir teklifte bulundu. Nolan ve Joy, Reddit üzerinde hayranların sorularını yanıtlarlarken, yeterli oy gelirse tüm sezonu spoil etmeyi teklif ettiler.

Geçtiğimiz yıllarda içerik üzerine yazı yazanları gitgide daha çok tedirgin eden spoiler meselesi dizide olacakları, izleyici izlemeden açıklamak anlamında kullanılıyor. Nolan ve Joy’un “tadını kaçırma” teklifi, diziseverleri kendi arasında sezonda olacakların özetini duymak isteyenler ve istemeyenler olarak ikiye böldü. İsteksizlerin tepkilerine rağmen, yeterli olumlu oya ulaşılınca, Nolan ve Joy da bir video yayınladı.

Videoyu açanlar, dizinin yaratıcılarının kendileriyle dalga geçtiğini anlamakta gecikmediler. Zira diziden görüntülerle başlayan yirmi beş dakikalık videonun büyük bir kısmı, dizinin açılış müziğini dinleyen bir köpeği gösteriyor. Meraklıların hevesleri kursaklarında kalsa da, bu biraz şakacı ve biraz zalim hareket ile Nolan ve Joy, spoiler konusunda herkesi düşündürmeyi başardı.

“Diziden görüntülerle başlayan
yirmi beş dakikalık videonun
büyük bir kısmı,
dizinin açılış müziğini dinleyen
bir köpeği gösteriyor.”

İnternetin günlük hayatta kullanımının yaygınlaşması ile beraber izleyeceğimiz dizi ya da filmle ilgili bir şeyler duymamak çok zor hâle geldi. İçerik ile ilgili sitelere girilmese bile sosyal medyadaki anlık bildiriler beklenmedik detaylar içerebiliyor. Bir yandan bu detayları çılgınca kovalayanlar da mevcut. Hayranların bazıları spoiler ile karşılaşmaktan kaçarken bazıları ısrarla spoiler arıyor. Çekim mekânlarına gidenler, senaryo kopyası ele geçirenler ile içerik yayına girmeden dijital kopyasını bulan ve sonrasında diğer izleyicilerle internette paylaşanlar var. Öte yandan televizyon ve sinema üzerine yazanların yazdıklarını bile spoiler olarak görüp tepki verenleri unutmamak lazım.

Hayranların arasındaki tartışmayı alevlendiren olay, eleştirmenler arasında farklı tartışmalara neden oldu. Bazı eleştirmenler, Nolan ve Joy’un haklı bir spoiler eleştirisi içerdiğini söyledikleri tekliflerini Nolan ve Joy’un dizinin izlenirliğini korumak için başvurdukları son dakika sürprizleri ile beraber değerlendirince ortaya iyice karışık bir tartışma çıktı.

Bilimkurgu türünün klasik temalarından özgür irade ve bilinç kazanan robotlarla insanların çatışması üzerine kurulu dizinin yeni sezonu, tüm bu olaylardan birkaç hafta sonra başladı. İnsanları eğlendirmek için bir eğlence parkında kullanılan insan görünümlü robotlar, beklenmedik bir isyan ile —parkın kurucularından Robert Ford’ın (Anthony Hopkins) isyanda ne kadar etkisi var henüz meçhul— “misafirleri” ve özel bir program için orada olan mütevelli heyeti üyelerini öldürdükten sonra başlıyor yeni sezon. Daha önce olduğu gibi, geri dönüşlerle [flashback] ve belki de ileri gidişlerle [flashforward] yavaş yavaş neler olduğunu görüyoruz.

Jeffrey Wright ve Tessa Thompson, Westworld, “Journey Into Night”,
© 2018 HBO, kaynak: IMDb

İnsanlar parkta olanları anlamaya çalışırken, “mihmandar” [host] tabir edilen robotlar, Dolores (Evan Rachel Wood) önderliğinde intikam peşinde. Yıllar boyunca robotların hissiz oldukları varsayılarak izin verilen işkenceleri hatırlamaya başlayan mihmandarlar, süregelen istismarın öcünü almaya çalışıyor. Tüm bunlar olurken, dizinin karışık olay örgüsü ve değişen zaman çizgisi, sezonun ikinci bölümü ile biraz daha netleşiyor. Mihmandarlar nasıl bilinç ve özgür irade kazandı? Bu evrimde insanların parmağı var mı? İnsanları, robotlardan ne ayırır? İki “tür” arasında birinin diğerine hükmetmesinden başka ilişki kurulamaz mı? İnsanlaşmanın ilk emaresi acı duymak ise, ikincisi intikam mı? Geçen sezon tohumları atılan bu sorular hâlâ geçerliliklerini koruyor.

Parktan çıkmaya çalışan Dolores ve parktan kaçmaktan vazgeçip kızını —parkta parçası olduğu anlatıda kızı olan başka bir mihmandarı— arayan Maeve’in (Thandie Newton) hikâyeleri sanki bu sorulara birbirinden farklı cevaplar önerecek gibi. Birinin intikam hırsının yarattığı tehlikeleri diğeri eleştirmekten çekinmiyor. Parktaki değişimde etkileri gitgide artan Dolores ve Maeve arasında ikinci bölümde geçen bu konudaki kısa diyalog, dizi evreni dışındaki güç ilişkileriyle de ilişkilendirildi. Afrika asıllı oyuncu Thandie Newton’un canlandırdığı karakterin Dolores’e yönelttiği eleştiriler Twitter’da feminizm ve ırk ilişkileri konusunda uzun uzun tartışıldı.

James Marsden, Evan Rachel Wood,
ve Talulah Riley,
Westworld,
“Virtù e Fortuna”, fotoğraf: John P. Johnson, © 2018 HBO, kaynak: IMDb

Bu tartışmalarla başlayan yeni sezonda dizinin kalabalık kadrosunun çoğu hâlâ tanıdık yüzler. William (Ed Harris) ve Bernard (Jeffrey Wright) da Dolores ve Maeve gibi parkın değişimiyle beraber hikâyedeki önemlerini korumaya devam ediyorlar. Vikings dizindeki Floki rolü ile tanınan Gustaf Skarsgård, mihmandarların isyanı sonrası parka gelen ekip sorumlusu Karl Strand rolüyle diziye katılmış. Bir önceki sezonun ortasında öyküye dahil olan şirket yöneticilerinden Charlotte Hale (Tessa Thompson) ile beraber Karl Strand, parkın sahibi olan Delos şirketinin işleyişine ışık tutuyor. Şirketin parkla ilişkisi ve parkın daha evvel görülmeyen kısımları, bu sezonda yer verilecek diğer öğeler. Sezonun ilk iki bölümünde öykünün geçtiği alan genişlerken üçüncü bölümde park içinde Westworld dışında kalan diğer tematik bölümleri görüyoruz. Diğer bir deyişle dizinin evreni bu sezon biraz daha büyüyor.

Önceki sezon ile bu sezon arasındaki en büyük fark ise, şimdiye kadar çoklukla şiddete maruz kalan mihmandarların insanlara bolca şiddet uygulaması. Geçen sezona kıyasla şiddet dozu artmış demek yanlış olmaz.

Westworld, “The Riddle of the Sphinx”,
© 2018 HBO, kaynak: IMDb

Eğer ben de “tadını kaçırma” suçu işlemiş olmazsam, yeni sezonda değişen jenerikte görülen bebeğin yine bilimkurgu türünün radarında olan robotların çoğalması konusu ile ilgili bir ipucu olabilir mi diye düşündüğümü belirtmek isterim. Jenerikteki değişikliğin yanı sıra, yazılımla kontrol edilen android mihmandarların kafatasları içindeki elektronik beyin dikkat çekici. Dizide ilk kez bu sezon görülen “beyin” tıpkı insan beyni gibi kafatasında bir sıvı ile korunuyor. İlk bakışta biraz garip ve hatta basit bulduğum bu tasarım, biraz düşününce dijital ile organiği birleştirmek açısından makul göründü. İnsana benzeme yolunda hızlı bir değişim geçiren mihmandarların beyinlerinin, diğer tüm ileri teknoloji ürünü parçalarına rağmen, basit anlamda insan beynini taklit etmesi manidar. Yeni sezonun başında henüz üzerine çok konuşulmayan bu tercih hakkında belki ileriki bölümlerde konuşulur. Durumla ilgili Westworld dünyasındaki yorum henüz belirsiz ama belki de insana yaklaşmak, basite yaklaşmak demek.

Tüm bu ilginç özellikleri nedeniyle, zaman zaman günümüz estetiğine çok yaklaşan görsel tasarımına rağmen Westworld hâlâ çağımız teknolojisinden uzak bir dünya. Yine de yapay zekâ üzerine çalışmalar gittikçe hız kazanırken dizideki robotlar ve insanlar arasındaki olası güç çatışmaları ve etik sorunlar bizler için çok alakasız sayılmaz. Amazon Echo’nun kendi kendine gülen sanal asistanı Alexa’yı düşününce Westworld bana daha önce hiç olmadığı kadar yakın geldi. O yüzden, geçen sezonun bazı sorularını cevaplarken birçok yeni soru ortaya koyan bu sezon sanki öncekine göre daha heyecan verici. Alexa’lar gülmeye devam edip bizi yapay zekânın kontrolden çıkması üzerine düşündürmeye devam eder mi bilinmez, ama bu konuda ortaya koyduğu ilginç sorularla Westworld her halükârda izlemeye değer.

dizi, Peyderpey, popüler kültür, spoiler, Şebnem Baran, televizyon, Westworld