« Bu kültür aynı taşı hamamda da musallada da kullanmış. Aynı mermer hem arınmaya hem de vedaya eşlik ediyor. Taş kalıyor, insan gidiyor. »

« İşte benim ilk gerçek evim; kendimi
ait hissedebildiğim, dünya dışı dünyalara açılan ilk kapı; tümüyle yalnız kalabildiğim ilk huzurlu mekân; sırtımı yaslayabildiğim güvenli ilk dayanak. »

All Her Fault, özgürleşmeye dair gibi gözükmesine karşın bir suç döngüsünü devam ettirmek üzerinden tasarlanmış bir anlatıya sahip.

« Bu roman bir oyuncak. Farklı parçaları farklı yerlere oturtarak farklı düşünceleri göreve çağırmak mümkün. »

« [B]abaanneler de –tıpkı çocuklar
ve ergenler gibi– evcil değildir.
Bir sırrı ya da bir ayıbı pat diye söyleme cesaretini gösteren onlardır. »

Yelina Tayfur’un 2025 yazında okuruyla buluşan öykü kitabı Dünyadan Sonra
Bir Yer ve artık sahipleri ya da vârisleri için bir anlam ifade etmeyen kimsesiz fotoğraflar üzerine.

İngiltere’nin güneydoğusunun
yumuşak peyzajı, kıyıları, deli rüzgârı,
patlayan dalgaları, sanat ortamı,
kadın sanatçıları ve “görünenin arkasındaki hikâyeleri” üzerine.

« Hafıza ne garip, yapıp ettiklerini unutsa da insan, bazen sadece o anın duygusu kalıyor zihinde. »

Bir aile arşivi nasıl oluşur? Hangi temalar öne çıkar? Fotoğraf nasıl saklanır, nasıl gösterilir, nasıl yeniden dolaşıma girer? Yeni hikâye keşfedilir mi? Kişisel bir aile arşivine nasıl bakılır?

« Vatan hareket eder, çünkü insanlar ile toprağın arasında bir yerde durur: İnsanlar burada genellemenin parçası olarak kullanılmaz, daha ziyade şu insan ve bu insan, şu aile ve bu topluluktur. »

« Karanlıkta kalan bu ev benim. Bu gölgeler de benim. Sahip olduğum haklar için mücadele ettim. […] Bir ev kurdum ve sahip olduğum tek şey bu. »

Çağla Gillis’in E Blok, Daire 5 adlı kısa filmi zamanlar ve mekânlar arası geçişlerden oluşan, bireysel bellek ile aile belleği arasında mekik dokuyan, anılara bir tür sarmal formu kazandırıp onları derinleştiren bir film.

Hem benzeşmesi hem de farklılaşması gereken iki mezar üzerine.

« Toprağın, belleğin ve emeğin iç içe geçtiği bu küçük açık hava müzesi yalnızca geçmişi saklamıyor; ona yeniden hayat veriyor. »

Yarım asrı geride bırakmak, elli yaşına gelmek, bu yaşa gelene dek öğrenilenler ve öğrenilemeyenler, ellilerin diğer on yıllarla ilişkisi, çocukluk deneyimleri, ailenin hayattaki yeri, aidiyet hissi, gençlik ve yaşlanmak üzerine.

« Şimdi düşünüyorum da hayatı boyunca çalışmak isteyen babaannem için mutfak, insanlara açılan bir kapıydı. Yemekler aracılığıyla şekillendirirdi akrabalıklarını, arkadaşlıklarını, komşuluklarını o… »

« Mekân üç boyutludur ancak yer dört. Zaman ve insan mekâna karışır. Hafızada yer eder, nostaljiye dönüşür. Bu kelimeler de böylece sadece soyut birer kavram olmaktan çok, mekânsal bir değer kazanır. »

« Gerçekliğin geleneksel sınırlarından etkilenmemiş bir âlemde, hafıza ve hayal gücünün etkileşimiyle yaratılan, bir kişi hariç yaşayanların daha önce
hiç görmediği bir yer burası. »

« Koridorun kaldırılmış halıları, boş portmanto, koltuk örtüsüz salon koltukları, dağınık mutfak tezgâhı… Bunların hepsi babaannemin artık o evde yaşamadığına dair izlerdi.
Ama evin kokusu onun varlığını hâlâ
çok güçlü kılıyordu. »

« Kapalı kapılar ardında fısıldaşmalar, göz göze gelince göz kaçırmalar… Sezgilerim bana söylenmeyen bir şeyler olduğunu söylüyordu ve bu durum konuşmalara daha fazla kulak kabartmama neden oluyordu. »

Her ne kadar ziyadesiyle tüketilmiş ve tüketim kültürüne kurban gitmiş gözükse de Roma hâlâ deneyimlenesi pek çok değerle dolu: sinemalar, restoranlar, kafeler, mağazalar, yapılar, meydanlar, ritüeller ve dahası.

« İstanbul’da geçen zamanla beraber daha basit, düz cümleler kurduğumu fark ettim. Daha iyi ya da daha kötü değil. Ali askere git. Ayşe topu at. Biraz daha iştahım, hevesim varmış İstanbul için, kendim için. Artık hevesli değilim »

« Hava güzel ve hafta arası bir gün.
İki cep makinesi, bir büyük makine ve
bir iki lensi yanıma alıp Yenikapı’ya yollanıyorum. »

Kurucu ve kutsal addedilse de olunmaktan çok dönüşülen bir hâl ve kadim olduğu kadar gündelik hayata dair bir ilişkisellik biçimi hakkında.

« Burada hiçbir şey kaybolmuyor,
hiçbir şey yok olmuyor, sadece
yer değiştiriyor. »

Herkes kendince deneyimlese de dünyayı ve hayatı daha geniş bir perspektiften görmeyi mümkün hâle getiren, ötekine duyulan hisleri yoğunlaştırma işlevi gören ve hayatın bir parçası olan bir deneyim üzerine.

« Bir dostumu kaybetmişim gibi hissediyorum, o da olsa böyle derdi […] Sadece bana değil, etrafındaki herkese, […] sevgiyle yaklaşan, hoşgörüyle arayan soran, bu göç hikâyesinde bana ait hem ilk hem son dayanak. »

« Bu fotoğraflar neden var? İnsanlar hasta ziyaretleri esnasında neden fotoğraf çektiriyor? Bu fotoğraflarla amaçlanan şey nedir? Hangi ihtiyaca karşılık geliyor bu fotoğraflar?
Hangi yaraya merhem oluyor? »

İki büyük aile ağacının birleşimini
içeren ayrıntılı bir bilgi tasarımı
örneği üzerine.

« Tüm bunların benimle belki ilgisi var, belki de hiç yok. […] Ben de beni sadece senin tanıdığın kadar tanıyorum. »

« Bizim yaptığımız biraz hadsizlikti. Kendimizi bir anda hem tanıdık hem
çok uzak bir yerde bulduk. Bir anda
bir salonun yumuşak koltuklarındaydık. Andon Amca bir şeyler yemek üzereydi… »

« Tekrar yerine oturuyor, işini eline alıyor, aklına geliyor, sağ elini gazetenin üstüne koyuyor, o ışık yok artık.
Saatine bakıyor, motifini işlemeye devam ediyor. Bir yandan tek başına kalmaktan huzursuz, diğer yandan da memnun aslında. »

« [D]iziyi başarılı kılan, tanıklık ve anlatıcılık arasındaki uyumla gerçek
ve kurgu arasındaki denge. »

Yetenek denen şeye fazlasıyla kafayı takmış dokuz yaşında bir çocuk. Maçlara giriş bileti olarak kullanabileceği tek şey, annesinin verdiği parayla kırtasiyeden aldığı top. Annesi oğlunun dışlanmasından nefret ediyor. Çocuk da Hagi’den.

Yoğun çalışma şartları, bu şartlar altında ezilmekle birlikte işi olmasa kendisi de adeta yok olacak insan, ev, aile, hayatta kalma mücadelesi ve yabancılaşma üzerine.

« Ben 1923’te doğdum, 1821 isyanı sonrasında Mora’dan gelenler,
benim doğumumdan bile 100 sene
evvel gelmişlerdi. 100 sene
unutmak için yeterli bir zaman. »

« Ben dalgakıranlara çarpan rüzgâr gibi hırlayan nefesinin, babamın duyacağım son sesi olduğunu elbette bilemezdim. Daha birçok şeyi bilemezdim… »

Bozcaada’ya her gelen, adalı olmak karşılığında, adanın usullerini benimser, bir yandan da ona kendi yanında getirdiklerinden bir şeyler katar.
Adalı kimliği neye benzer; bileşenleri nelerdir ve bu bileşenler nasıl bir tarihsel süreçte ortaya çıkmıştır?

Aile, kimlik, aidiyet, bellek, köken gibi kavramlar sofrada somutlaşıyor.
Ada sofrasında yemek yemek de güneşi batırmak da ayini andırıyor. İlki iştah, heves ve hareketle, ikincisi ise huşu, sessizlik ve hayranlıkla şekilleniyor.

« İyi kötü bugünlere gelmemde onun çok katkısı var. Sakin bir insandır, sabırlı. Hiçbir işin gerektirdiğinden daha kısa sürede bitmesini arzu etmez. Onun için emek, harcandıkça büyür. Bir işe çok emek verilmesi önemlidir. Kestirme yollara başvurduğunu hiç görmedim. »

« Teknolojinin üremeye, aile kurmaya, çoğalmaya yönelik sunduğu katkıyı kimlik politikalarına değil, eşitlikçi bir toplum kurabilmeye kanalize etmemiz gerekiyor. Bu eşitlikçi toplum için gerekli teknoloji şimdiden mevcut. »

Saflık, kötülük ve körlük. Her yer mantar! Medeniyet dediğin bir yeşil zeytin tanesi. Kimse var mı orada? Depresyon keki. Medeniyet: 7/24 açık bir şehir. Tarih geriye doğru yazılır.
250 dolara kaşık. Penaltı korkusu.
Bir yıla iki gün…

Mutluluk sayıya vurulabilir mi? Kronik bir yetersizlik. Kim aptal, bu hikâyede? Sis evin reisi. Kadın ötekidir. Her şey, ama her şey uyanıyor. Tohumunu çatlatan ilk domates ve yabancılaşılan beyaz porselenler.

« Otuz yedi yaşındaki hâlim oyuncaklarının arasında suratını asmış oturan yirmi yaşındaki hâlimin yanına gidip ukala bir abi gibi tecrübelilik taslayacak olsa şunu derdi:
Aslında suçluluk hissediyorsun. »

Savaşta ölen bir koca, kundakta
bir bebek; kısaca zor bir hayat.
Büyük Hanım’ın sert mizaçlı, inatçı ve aksi olması hiç şaşırtıcı değil.
Daha doğrusu, başka nasıl olabilirdi ki? “[B]u topraklarda yaşayan kadınlar hem her yerdelerdi hem de sanki yoklardı.”

Bir kamyonet kapıyı götürür. Ne zaman bir yerin yerlisi olur insan? Çok acayip günler. Empati nasıl kaybedilir?
Risk almadan olmuyor. MoMA’ya müdür olmak. Güzellik nerede? “Dilerseniz bir kahveye buyurun.” Burada olmak güzel. Sade suya tirit klişeler.

Biraz da ihtiyaç duyan olunmalı.
2018 model insan kafa karıştırıcı.
Ya yoğurt, yoğurt değilse? Hâkim
kelime endişe. Bir başımıza aslında hiçiz. Bazen havaalanından başlıyor şehir. Dehşetle irileşen gözleri, samimi memnuniyetin örttüğü bir tecrübe.

Havaalanı macerası: Uçakta başka bir kedi daha var. Soğuk Mutluköy’ü kaplar. Şehrin ekmekle imtihanı. En derin zaafımız: Ayrı ayrı ve yapayalnızız.
Haz: Ya ayıp ya lüks! Mizahını, şarkısını kaybedenler savaşa mı gider acaba?