Vardiya Raporu:
Cenaze Adası

Kısa bir aradan sonra yoğun bir tempo ile Vardiya geri döndü. Vardiya’yı sosyal medya kanallarından takip edenler arka arkaya giden ekipleri, ilerleyen atölyeleri görüyorlardır. Sıcak hava yavaş yavaş çekiliyor Venedik’ten, yağmurlu günler başlıyor. O mutlu güneşli Venedik’i sonbahar hüznü kaplıyor, kimi zaman sabaha karşı San Marco’da sisten göz gözü görmüyor.

Yedinci vardiya “Cenaze Adası”nın atölye yürütücüleri, Işıl Uçman Altınışık, Burak Altınışık, Bilge Kobaş ve Can Sucuoğlu’ydu. Atölyenin çıkış noktalarından biri ise, ölüm adası diye anılan Poveglia:

Ölüm Adası, Poveglia, 16. yüzyıl İtalya’sının veba salgını ile baş etmek için kurduğu bir karantina merkezi. Venedik lagününde yer alan ada, 19. yüzyılın başlarında akıl hastaları için bir karantinaya dönüştürülüyor. Adanın yüzyıllardır temel fonksiyonunu tanımlayan hastane yapısı, 1968 yılında kapanıyor ve bu tarihten beri ada kullanılmıyor. Günümüzde ziyarete kapalı olan adada yüzyıllar boyunca 100 binden fazla kişinin öldüğü düşünülüyor. Salgınların, ihtiva edilmesi gereken hastalıkların ve iyileştirilemeyeceği düşünülen akıl hastalarının gönderildiği bir nevi sürgün yeri olan ada, yılda neredeyse 4 milyon insanın ziyaret ettiği Venedik’ten 1 saat uzaklıkta.*

Öğrenciler ilk günlerini Arsenale’de geçirdikten sonra atölye yürütücüleri ile online olarak görüşerek ilk toplantılarını yaptılar. Daha sonra ise, Meksika’dan Isaac Michan yuvarlak masa toplantısı için bağlandı, kendi pratiği üzerinden temsilin önemi ve otonomi hakkında konuştu.

Atölye katılımcıları ikinci günlerinde San Giorgio Maggiore adasına giderek, Vatikan pavyonunu ziyaret ettiler. Vatikan şapellerinden sonraki gün ise, atölyeye ilham kaynağı olan mekânlardan biri, San Michele adası ziyaret edildi.

Venedik’te anakaradan ayrı bir mezarlık olarak yer alan San Michele adasını ve ölüm olgusunu kültür katmanlarıyla karşılaştırmak fikriyle başlayan atölye, adadan çıkan fikirlerle ölüme maruz kalan bedenlerin mekân sorunu üzerine düşünmeye başladı.

Ada tartışılırken adanın depresif niteliği, fazla planlanmışlığı, sosyal statüye göre aşırı sınıflandırıldığı ve beklenmedik mekânsal durumlara sahip olduğu konuşuldu. Günün devamında ise Lübnan’dan Bernard Khoury atölyeye online dahil oldu. Pratiğini Lübnan’da sürdüren Khoury, sıradışı yaklaşımını online oturumda da gösterdi: “I am anti-theory, I am anti-definition.

Atölyenin sonuna yaklaştıkça yoğunluk artmaya başladı. Atölye katılımcılarının da katılımıyla, Venedik’teki ve cenaze adasındaki deneyimler, toplanan materyallerle beraber yeninden düşünülmeye tartışılmaya başlandı ve ölümün temsili üzerine bir seri çalışma yapılmasına karar verdik. Bu düşünceler ve başlıklar şunlardı: “Venedik’te Ölmenin Yolları”, “Ölüm Adaları”, “Venedik Sürekli Ölüyor”, “Flashback’ler”, “Hayat Ölümün Katmanlarından Oluşur”, “Maskelerle Dans” ve “Görsel Hayat ve Ölüm”.

Atölyenin son iki günü sergileme fikirleri ve üretimi üzerine odaklanarak gerçekleşti. Sonuçta, farklı zamanlarda Venedik’te ölüm üzerine yapılandırıldı atölye: Geçmiş, şimdi, gelecek. Her katılımcının bu çerçeveye getirdiği farklı bir yaklaşım ve anlam vardı. Sergi alanında farklı mecraları sergileyebilecekleri bir konsept olarak bulut kavramını seçtiler. El çizimlerinden, maket ve videolara uzanan bu farklı mecraları birleştirerek ölümün mekânsal ve kültürel uzamları üzerine tartıştı katılımcılar.

Son gün kendi hücrelerinin içindeki sergiyi sonlandırdılar ve farklı kümelenen işlerle sonuç ürünleri sergilediler. Venedik’te ölüm üzerine çeşitli alt başlıklardan oluşan çalışmalar, bir hikâye anlatısı içinde bulut konseptinde yer aldı.

“Cenaze Adası” ekibi Sena Gür, Cemre Demirci, Gizem Yılmaz, Bengisu Bilekli, Emrullah Yıldız, Caner Arıkboğa, Atıl Aggündüz, Oğuzhan Koral, Erman Eruz ve Khoa Vu’dan oluşuyordu. Önümüzdeki vardiya ise, ‘yolculuklardan’ bahsedecek.

* Vardiya, 16. Uluslararası Mimarlık Sergisi Venedik Bienali Türkiye Pavyonu, Kitap-4: Pavyon, s. 684, YKY, İstanbul, 2018.

Bilge Kobaş, Burak Altınışık, Can Sucuoğlu, Işıl Uçman Altınışık, Vardiya, Venedik Mimarlık Bienali