Eylül Kayar,
“Bir Kanıt Olarak Kitap”,
KartonKitap
DEÜ GSF Grafik Tasarım Bölümü
Atölye Çalışması, 2016,
fotoğraf: Umut Altıntaş
Kitap Üzerine
Olur Olmaz Fikirler

Bu metin, belirli aralıklarla güncellenecektir. 
İlk yayım tarihi: 02.05.2018 
Son güncellenme tarihi: 02.05.2018

Sanatta yeterlik tezi yazma süreci, insanı çalışmaktan ve üzerine düşünmekten en heyecan duyduğu konudan bile soğutmayı beceriyor. Çünkü soğumazsan, yazamıyorsun. Bu bir gerçek. Tezi tez yapan bir diğer faktör ise, ölümcül derecede gerekli olduğunu düşündüğün birçok şeyi dışarıda bırakabilme becerisi (çünkü bir müddet sonra, aynı şeylerin ölümcül derecede gereksiz olduğunu düşünüyorsun). Standartların standardı bu akademik format, büyük bir coşkuyla bahsetmek istediğin tüm fikirleri kendine has soğuk bir şiddetle dağlıyor. Zaten program adıyla da barışık değil: Yaptığın işi yazmana müsaade etmiyor, yazdığın ne varsa zaten başkalarına ait. Yapılmışları yazıp, yazmadığını yapmanı istiyor.

Sorun değil. Ne de olsa yazmanın birçok yolu var.

Sıkı akademisyenlerin procrastination dedikleri (demeye bayıldıkları) “oyalanma” mesaisinin hakkını verenlerdenim, ki şu an okuduğunuz yazı tezimin sayfaları arasında kaybolduğum bir anda ortaya çıktı. Ben de akademik formatın gösterdiği ‘misafirperverliği’ kibarca reddedip orada harcamadığım fikirleri Manifold’a ikram etmeye karar verdim. İçim çok daha rahat.

Bu metin, Daniel Eatock’un 2008 yılında ESAD’da verdiği bir konferanstan esinlendi. Eatock bir saatlik konuşma süresince, yapmayı düşündüğü, ancak henüz gerçekleştiremediği (ve belki de hiç gerçekleştiremeyeceği) fikirlerinden bahsediyor. Ayrıca Édouard Levé’nin Oeuvres adında, “düşünülmüş ama gerçekleşememiş saçma ve gösterişsiz fikirler” olarak nitelendirdiği 533 adet projesinin yer aldığı bir kitap olduğunu keşfediyorum.

Ben de bir gün mutlaka kullanırım, bir işe dönüştürürüm diye not aldığım fikirleri ifşa etmeye karar verdim. Bu fikirlerin bir kısmı teze girmek üzere bulundu, ancak tezde kendisine yer bulamadı. Birkaçı yalnızca kavramsal bir soru biçiminde ortaya atıldı. Bazıları için “yapmasam da olur, düşünmem yeter” demekle yetindim. Birçoğunu ise bir gün mutlaka gerçekleştirmeyi umuyorum ama biliyorum ki belki de hepsi, çoktan başkaları tarafından düşünüldü ve yapıldı. Aralarından beğendiklerinizi denemekte özgürsünüz:

Soru:

- Asla kitap olmayacak bir içerik var mıdır?
- Bir kitap en fazla ne kadar boş olabilir?
- Mutlak boş kitap mümkün müdür?
- Kitapta olmak ile kitap olmak arasındaki fark nasıl gözetilir?
- Bir imge veya bir metin, bulunduğu sayfayı taşır mı?* 
- Bir kitaptan bahsedilebilecek en doğru yer, yine bir kitap mıdır?

Eylem:

- Bir kitap seçip, aynı kitabın her sayfasını farklı bir kitapçıda okumak, kaldığın sayfalara ayraç bırakmak.
- Bir kitabın korsan baskısının yerine orijinalini koymak.
- İkinci el kitapçıdan aldığın kullanılmış bir kitabı, yeni kitap satan bir kitapçıda bulunan hiç kullanılmamış kopyanın yerine koymak.
- İçi üst üste kitaplarla dolu bir heykel kaidesi sergilemek (Kaide yerinden kaldırılmadığı sürece içinde kitap olduğundan kimsenin haberi olmayacak).
- Kaideyi ters çevirip boşluğuna sığacak bir kitabı içine atmak ve ters duran kaidenin içindeki kitaba bakmak (Hangi kitap olduğu önemli veya değil).

Uygulama:

- Kitap olmak zorunda olmayan bir kitap yapmak.
- Kitap olmak zorunda olan bir kitap yapmak.
- Kitap olmamak üzerine bir kitap yapmak.
- Kütüphanemde yer alan kitapların toplam sayfa sayısına sahip bir kitap yapmak.
- Kütüphanemdeki tüm kitapları tek bir kitaba sığdırmak.
- Kütüphanemin kendisini bir kitaba sığdırmak.
- Üst üste yapıştırılan kâğıtlardan kapak yapmak.
- İçinde “kitap” kelimesi geçen tüm kitapların bulunduğu bir dizin kitap yapmak.
- Başlığında “kitap” kelimesi geçen tüm kitapların bulunduğu bir dizin kitap yapmak.

* İmgeyi tutan kitap, kitabı tutan imge: Kâğıt üzerinde duran imgeyle okuyucu arasındaki görsel ilişki, onun fiziksel olarak gerçekten orada olduğu üzerinden değil, bir imge olarak, soyut algılar üzerinden kurulur (Susan Langer: Mantıksal Form Teorisi). Ancak nesnel bağlamda olan şey, daha ağır yüzeyin (kâğıt) daha hafif olanı (basılı imge) üzerinde tutmasıdır. Peki kullanılan mürekkep, üzerine basıldığı kâğıttan daha ağır olduğu taktirde imge mi kitabı taşır?

grafik tasarım, kitap, kitap tasarımı, Umut Altıntaş