« Dünyada evsizlik hissinin giderek arttığını gördüm. Sadece göçmenler, mülteciler ve sığınmacılar değil bizler de ahlaki, siyasi ve ruhsal olarak evsiz hâle geliyoruz. »

« Günlerin birbirine benzediği, hislerin üst üste yığıldığı bir akışta böyle bir an bir çatlak gibi açılır. O çatlıktan içeri ışık sızar; insan kendine daha yakından bakar. Hatıralar, beklentiler ve suskunluklar aynı anda beliriverir. »

« İlk dönemin sonuna geldiğinde herkes okulda Türkçe konuşulacağını, hangi kelimenin Türkçe hangisinin Gürcüce olduğunu iyice bellemişti. »

İngiltere’nin güneydoğusunun
yumuşak peyzajı, kıyıları, deli rüzgârı,
patlayan dalgaları, sanat ortamı,
kadın sanatçıları ve “görünenin arkasındaki hikâyeleri” üzerine.

« Karanlıkta kalan bu ev benim. Bu gölgeler de benim. Sahip olduğum haklar için mücadele ettim. […] Bir ev kurdum ve sahip olduğum tek şey bu. »

Emre Yeksan’ın Körfez adlı filmi alternatif bir dünya tahayyülü sunan, yurtsuzluğu melankolik olmaktansa özgürleştirici bir durum olarak yansıtan, akışkan ve kolektif bağlara dair bir film.

Çağla Gillis’in E Blok, Daire 5 adlı kısa filmi zamanlar ve mekânlar arası geçişlerden oluşan, bireysel bellek ile aile belleği arasında mekik dokuyan, anılara bir tür sarmal formu kazandırıp onları derinleştiren bir film.

« Evin, toprağın sınırları olduğu gibi devletlerin de sınırları var. Bu sınırlar bazen bizi korur, bazen de bir şüphe anında, kendimizi korunaksız hissettiğimizde bize hapis olur. »

« [H]er defasında biraz daha küçülerek geçiyoruz kentlerden, dairelerden. Ama dünyanın daha önce hiç gitmediği bir köşesinde de geride bıraktığı bir parçasına rastlayabiliyor insan, kurumuş bir yılan derisi gibi duran, atıl ve ağırlıksız, sözcüklerin üstünde. »

« [Geçmişi hatırlamanın t]ek bir yolu yok. Yıkılıp yıkılıp yeniden inşa edilebilir. Ya da yıkılmadan da. Üstüne, yanına, kıyısına köşesine de eklemlenebilir, iliştirilebilir. Yolun bir önemi var mı? […] Geçmişi yıkmak bir enerji ister. »

« Yarının gözyaşları için başka bir renk arayalım, çünkü onları sahiplenecek bir duvarımız yok. Evimiz uzak çadırların, uzak sermayenin ve uzak şehitlerin yeridir. Bırakın dursunlar. Bugünün gözyaşları dursun. »

« Mekân üç boyutludur ancak yer dört. Zaman ve insan mekâna karışır. Hafızada yer eder, nostaljiye dönüşür. Bu kelimeler de böylece sadece soyut birer kavram olmaktan çok, mekânsal bir değer kazanır. »

« Gerçekliğin geleneksel sınırlarından etkilenmemiş bir âlemde, hafıza ve hayal gücünün etkileşimiyle yaratılan, bir kişi hariç yaşayanların daha önce
hiç görmediği bir yer burası. »

« Koridorun kaldırılmış halıları, boş portmanto, koltuk örtüsüz salon koltukları, dağınık mutfak tezgâhı… Bunların hepsi babaannemin artık o evde yaşamadığına dair izlerdi.
Ama evin kokusu onun varlığını hâlâ
çok güçlü kılıyordu. »

« Kapalı kapılar ardında fısıldaşmalar, göz göze gelince göz kaçırmalar… Sezgilerim bana söylenmeyen bir şeyler olduğunu söylüyordu ve bu durum konuşmalara daha fazla kulak kabartmama neden oluyordu. »

« Mevsim yalnız korkuların üzerine gitme değil, aynı zamanda içe dönme, kendini sorgulama, didikleme, hesaplaşma mevsimi. »

« İstanbul’da geçen zamanla beraber daha basit, düz cümleler kurduğumu fark ettim. Daha iyi ya da daha kötü değil. Ali askere git. Ayşe topu at. Biraz daha iştahım, hevesim varmış İstanbul için, kendim için. Artık hevesli değilim »

Gülsün Karamustafa’nın “çalışmaları, sanatın ve ‘yaratmak’ işinin, özünde
ve nihayetinde bellekle, biriktirmekle, birikenle ilişkili olduğunun altını çiziyor.”

« Pergelin o sabit ucu gibi; bir elimi, bir ayağımı burada tutacak ve bir yandan diğerinin uzaklaşmasına izin verirken, diğer yandan onu tüm sıcaklığıyla, tüm şefkatiyle, tüm yakınlığıyla bekleyecek o yeri buldum. »

« [E]vle beraber sadece yükümü geride bıraktım sandım ama ev, bırakmak istemediğim bir parçamı da tutmuş kendinde. Gençliğimi, çocukların küçüklüğünü, kukuriku partilerini, şaşkın iyimserliğimi, geri gelmez bir yığın şeyi. Acıtan bir boşluğu var. »

« Coğrafya en esaslı mimarlık belirleyicisi. Bizim burada evler ufak. Kutu kutu, küçük odalar yan yana yapılmış; soğuğu kesmek önemli çünkü. Arkada mutlaka bahçe var.
Zaman içinde evler bahçeye doğru eklenerek büyütülmüş. »

« Yaralarınızın dışında bir tarih yazmayın. Sürgününüzden başka bir tarih yazmayın. Buradasınız; burada, doğduğunuz yerdesiniz. Ve özlemin sizi ölüme götüreceği yer[de]. »

« İşleyişsiz olmak, faal olmamak demek değildir; aksine şeylerin potansiyelini geri kazandıran, onları yeni şekillerde kullanılabilir hâle getiren faaliyettir. »

« [T]ıpkı benim gibi, ailem gibi göç etmek, evini tekrardan oluşturmak ne yazık ki gerekebilir. Bu bağlamdan tekrar ev kavramına baktığında ev neresidir? Bir mekân mıdır, insanlar mıdır yoksa bir ben kadar mıdır ev? »

« ‹ Bir gece geç saatlerde Faiz şiirler okurken Beyrut’un pis bir restoranında oturduk. Bir süre sonra Faiz ve İkbal benim için şiir dizeleri çevirmeye başladılar ama gece ilerledikçe bunun pek bir önemi olmadı. › »

Giderek çeşitlenen robotlar, insanı özgürleştirecek mi yoksa yeni bağımlılıklar mı yaratacak?

Bir düğmeye basınca tüm problemlerin çözüldüğü bir fabrika hayaline bürünen ev ve evin makineleşmeyle birlikte değişen ücreti üzerine.

Osmanlı döneminin temel ısınma aleti mangaldan çini sobalara, sonrasında sac veya demir sobalardan gaz
ve elektrik sobalarına uzanan, kalorifer öncesi ısınma tarihimiz üzerine.

« Ortalık görülebilecek kadar aydınlandığında tek sıra hâlinde [...] düzleştirilmiş sigara paketleriyle kaplı yol boyunca kaçakçıları yokuş yukarı takip ettiler. »

« Taşınacağımızı hep biliyorduk; bu ev bizim değil, buraya bir çivi çakmayalım, bu ev bizim değil, bu eve yatırım yapmayalım, çünkü zaten bu evden gideceğiz. »

« Gitme(k) zamanıydı. Anneme döndüm ve yüzündeki yalnızlığını gördüm. Birbirimize sarıldık, içimi bir çaresizlik ve pişmanlık seli kapladı. [...] Derin bir nefes aldım, son kez elimi salladım. »

« Senin belki ilk ve son defa bir dileğini yerine getirdim. Gözlerinde parlayan isteğini, bir ömürlük kararlılığını ilk defa bunların yanında gördüm. Sanki seni ilk defa bunların yanında gördüm. »

« Çok fazla ev değiştirdim. [...] Ben neredeysem benim evim orası. »

« Bizim yaptığımız biraz hadsizlikti. Kendimizi bir anda hem tanıdık hem
çok uzak bir yerde bulduk. Bir anda
bir salonun yumuşak koltuklarındaydık. Andon Amca bir şeyler yemek üzereydi… »

« İnsanlar bir yerde doğup büyürler; sorsanız çok çok bir iki şehir değiştirirler. Ben uzun süreli ikamet etmediğim için ismimi yaşadığımı düşünüyorum. »

« Sıla’nın dili daha memur şehirli kadın diliyken, Gurbet’in dilinde şive var. Gurbet daha annesinin yaptığı işleri yapar, Sıla da okula gider, daha giyimine kuşamına dikkat eder. »

Emre Ağanoğlu’nun zihninde barınaklarımız, Gregor Schneider, Kafka’nın sesleri, seyahat ve otel odası özlemi üzerine bir gezintiye davetlisiniz. 

« İdari haritası çizilmiş, jeopolitik konumu belirlenmiş, sokak ve mahalle düzenlemeleri yapılmış, sınırları titizlikle (ve çok ciddi bir vize aşamasıyla) muhafaza edilen bir devlettir Çift’in evi. »

« [Z]aman-mekân öznellik ve nesnellikler üretmeye başladıkça laboratuvarlaşır. Zaman-mekân laboratuvarlaştıkça içerisi ile dışarısı arasındaki epistemolojik ve ontolojik ayrım güçlenir. »

« Geçmiş, gerçek değil. Baş edilemeyecek kadar iri ancak. Değiştirmeye çalışmak için de ders almak için de çok iri. İri olduğu için korkutucu geliyor ona. Gelecek de gerçek değil ve tutunmak için çok cılız. Şimdiki zaman ise dar. »

Net bir kazanma-kaybetme durumu sağlamayan oyunlardan The Sims,
non-game olarak etiketleniyor.
Oysa bu tür oyunlar, oyuncularına bireysel anlatılarını yaratmakta çok büyük bir özgürlük tanıyor.

Evden çalışmanın ortadan kaldırdığı
iş hayatı ile ev hayatı arasındaki çizgiye ihtiyaç var mı? İşleri ofiste olmadan
“bir şekilde” halledebilmek yeterli mi?

« Özünde herkes Berlin’in fakir ama seksi hâlinden keyif almıyor. Oysa bu kente dair beni en çok heyecanlandıran şey insanları eşitlemesi, sosyalleşirken neredeyse sınıfsızlaşması, tabana yayılmış dayanışma kültürü. »

COVID-19 pandemisi sürecinde yaygınlaşan evden çalışma pratiğinin sınıfsal ve teknolojik temelleri üzerine.

Berlin’in Berlin veya İstanbul’un İstanbul olması “yaşayanlarıyla beraber sahip olduğu hafızalardan, peşine düşülemeyen karmaşık köklerden kaynaklanıyor.”

Pliny’nin çocukluk arkadaşına iki villasını anlattığı mektup ve mektubun üretken yanlış okumaları, tam da bu günlerde “ev mekânını yazarın gölgesi üstümüze düşmeden okuma zamanı” olduğunu düşündürüyor.