Justin Lin’in 2006 yapımı filmi The Fast and the Furious: Tokyo Drift, serinin öteki filmlerine model olmuş bir spin-off.

Uzun planlarla üretilen filmler sinemanın anlatıdan ibaret olmadığını, biricik bir zaman-mekân deneyimi vaat ettiğini anlaşılır hâle getiriyor.

Kerem Ozan Bayraktar’ın Sanatorium’da düzenlenen sergisi Çek Valf üzerine üretim, hareket ve zaman kavramları etrafında bir inceleme.

« Bir imgenin varlığı ile yokluğu arasındaki geçişlilik kısa filmi değil hiper-kısa filmi tanımlar: Filmden yansıyan hareketli imgeler değil film makinesinin anlık hareketi olduğunda hiper-kısa filmden söz ediyoruz. »

Tom Tykwer’ın 1998 yapımı kült filmi Run Lola Run, paralel zamanlar üstünden şekillenen, video oyunlarına benzer bir biçimde yapılandırılmış, içerdiği dinamizm had safhada olan müstesna bir milenyum filmi.

« Film görüntüsünün zerresini, hücresini, atomunu, kısacası mümkün en genel anlamda hareketsiz görüntüyü, fotografik imgeyi filmden algılanan yegâne nesne hâline getiren film, fotofilmdir; yani filmin akışında duyulanın durağanlık olduğu film. »

Bertrand Mandico’nun kısa filmi Living Still Life, Salvador Dalí’nin 1956 tarihli aynı adlı tablosundan izler taşıyan, bu tablonun muhtevasını sinematikleştiren bir iş. Hareketi hareketsizlik, yaşamı ölüm, bedeni ruh üstünden düşünen ve düşünmeye iten ilgi çekici bir yapım.

Bugün giderek daha da görünür bir biçimde hipercinsel nitelikler kazanan oyun karakterleri oyunların oynanışını ne yönde değiştiriyor ve bu değişimin cinselliğin alımlanma biçimi üzerindeki mevcut ve muhtemel etkileri ne türden?

Pandemi sonrası dönemde tekrar yükselen sokakta içme kültürü, bu kültürün alternatif müzikle ilişkisi ve kentsel bir fenomen olan kent merdivenleri üzerine bir bilinç akışı.

Johanna Gustafsson Fürst ve Dilek Winchester’ın GLOSSOLALALA başlıklı sergisi söz, ses ve beden arasında mekik dokuyan, görüyü de bu üçlünün kesiştiği bir alan hâline getiren, özetle sinestezik bir deneyim sunan bir sergi.

Film mecrası olarak doğumundan beri sinema türlü yolla üçüncü boyuta açılmaya çalıştı ve ancak kinetik heykeller vasıtasıyla bu açılım uğraşı nihayetine erdi. Genleşen sinemanın prototipik mecrasıydı kinetik heykel.

Mauro Icardi’nin 3 Ekim 2023 tarihli maçta saat tam 22:57’de Manchester United’a atmış olduğu golün ekranlara yansıma şekli öyle bir sevinç yarattı ki gol ancak çok kaçışlı perspektifle olan ilişkisinde görülür hâle geldi. Tüm düşey hareketlerin ereğini bulduğu utkulu an.

Sinemanın doğduğu dünya imge içeren bir kaptı. Böyle bir dünya imgesinden doğmuştu. Ama zamanla bu imgeyi tersine çevirip bir imge olarak dünyayı içerdi. Sinema dünyanın yansımasıydı, bugün ise dünyanın kendisi doğrudan.

Fluxus filmleri, filmin maddi ve birbiriyle ilişkili veçhelerinin tümünü, hareketi, imgeyi, zamanı, mekânı ve ışığı kat eder; filmin çokboyutlu modus operandi’sini türlü filmsel işlemle açığa çıkarır: Filmi kuran nitelikleri filmin nesnesi kılmak.

Bir zaman düzeneği olan sinema, ilkin diyakronik zamanı işlemenin aracıydı ki bunu montajla yaptı. Bugün ise sinema, senkronik zamanı işlemenin aracıdır. Art arda dizilen değil üst üste binen zamanı işler yani dosdoğru bindirmelerle çalışır.

Sabrina Ratté’nin Radiances’ı video yüzeyinin resimsel kuvvetlerini açığa çıkartan bir videotiklik oluşturuyor. Resme has olan jestleri mimiklemek suretiyle video imgesini başkalaştırıyor.

« Her filmik mekân, her ne kadar hareketselliği itibarıyla sonsuz şekilde varyasyonlanabilse de, belirli bir hareket toplamını içerir. […] O hâlde filmik mekân, ilksel hâlinde hareketin zamansallığını cisimleştiren uzamdır. »

Holografi imgesel bir mecra değildir; zira aydınlattığı bir şey yoktur. Onun kendisi aydınlıktır; ışıktan oluşur. Bir imgesellik değil bir ışınımsallık sunar. Görüyü radyal kılar. Holografik oluşum bir ışın heyulasıdır; radyan bir tayftır.

Ses özneldir; duyusal ve varsayımsaldır. Reaktiftir; bağımlı, deneysel ve deneyimseldir. Kulağın hareketsellikten çekip çıkardığı ve iradeye sunduğu bir seçkidir. Müzik ise anlamsız ve tanımsızdır; metafizikseldir. Şeylerle ilişkilenmeden doğan sessellik müziktir.

« Mutlak filmin formu, en nihayetinde filmden başka hiçbir şeyi göstermez. Görünür kıldığı bir şey değil, bir şey olarak filmdir. Mutlak film filmden değil filmi gösterir. Gösterdiği, in cuerpo filmi gösterecek formları göstermektir. »

Martin Arnold’ın Deanimated’ı, bir filmin, John H. Lewis’in Invisible Ghost’unun zaman-mekânından eylemin ta kendisini soyup çıkaran, kazıyan, filmsel hareketi eylemin varlığı üzerinden değil yokluğu üzerinden tanımlayan bir film. Bir tür hayalet film.

« N: [S]anırım ancak etrafımı meydan okuduğum bir kalabalık olarak gördüğümde tereddütlü varoluş hâlimi bırakıp özgürce hareket edebilmem mümkün oldu. »

Kogonada’nınki, bir ya da birçok filme gömülü olan ayrıcalıklı imgeleri tarayan ve tespit eden, keşfeden bir videoculuk.

« G: Korku biraz da olabilecek olan bir şeyi sürekli bekleme hâli gibi. […] N: Kendimize daha yumuşak davransak belki daha iyi olurdu. »

« Bizimki belki bir çözülme denemesi, kırılma ihtimalinden dehşete düşmeyecek kadar çözülmeyi denemek. Çözülmek de belki bireysel ifadeyle başlıyor… »

D.W. Griffith’in filmlerinde paralel montajın üç farklı modu vardır: kesişimli, eşsüremli ve kesişimsiz. Bunların sonuncusu ise ilk ikisine kıyasla özeldir; zira paralel montajın denemesel bir hâlinin göstergesidir.

« Maddi bir varoluş hâli olarak
bu dünyaya dönüş mümkün mü? Bedenimizin içinden dışına, dışından içine bir sokakta bulunuş hâline? »

Varlığı itibarıyla hiçbir mecradan ibaret olmadığı gibi, bu mecralara ait ve tabi olan hiçbir kurulumdan da ibaret olmayan sinema, yeniden kurulabilir, kurulup kurgulanabilir bir öze sahiptir. Bu da onun genleşen bir şey olduğunu, genleşmeyle tanımlandığını gösterir.

Videonun işlemeye muktedir olduğu zamansal modları keşfe çıkan Paik, elektronik imgelemin Kristof Kolomb’u olarak görülebilir. Tüm yönleriyle keşfettiği ise elektronik zaman-imgedir.

« Filmin kendi maddesi buluntusal bir nüveye sahip olmasaydı, buluntu filmden de söz edilemezdi. Tam da bu açıdan, buluntu film filmin ta kendisidir zaten. Onun aktüel değil de virtüel
olan kuvvetidir. »

Sinemasal hareketi hep sınıra, limite taşıyan, değiştirip dönüştüren, atipik kılan Michael Snow’un sineması üzerine.

« Animasyon […] düşlemin, türlü hareketli tasarının ve tasarımın somutlaşmasından ibaret bir anlamda. Zihnin deneysel bir hareketi, bir tür kinetik fantezi söz konusu olan. »

« Gözün hareketli görüntüyü
görmeden evvel taradığı söylenebilir. Görmek ise seçmektir. İzlenime dayalı bir odaktır. Aslen her film belirli bir kısıklıkta, göz kısıklığında izlenir. »

11 Aralık 1896 Cuma günü Sponeck Birahanesi’nde gerçekleşen İstanbul’daki ilk film gösterimine ilişkin Ahmed İhsan’ın aktardıkları ve derginin hareket temsillerine ilgisi üzerine.

« Kökeni arayan ve bulan, yeniden bulan filmdir deneysel olan: Deneysel film, filmi sınırına kadar iten ve onu,
onu limitleyen ne ise ona doğru genişleten filmdir. Kökeni yansıtır,
algıyı kendi üstüne kıvırır. »

Unutuş, dikkatsizlik, kamusal varoluş
ve İz Öztat’ın Askıda adlı sergisinin onu deneyimleyenlere kazandırdığı bir tür görme kabiliyeti üzerine.

Her gün yürüyerek hatıraları öldürmek ya da her gün koşarak yalnızlığı çürütmek... Düşünce üretenler hareket etmenin hafızada yarattığı değişimi sıklıkla ifade ediyor. “Acaba günlük rutinlerde yapılan hareketler de insanda böyle etkiler yaratamaz mı?”

Mekânsal, fiziksel üretimlerin hepsini mimarlık üzerinden okumak mümkün mü? İnsanın yaratma gücü ile kendine kurduğu yaşam alanının içerdiği yapma bilgisi mimarlığa dair midir? Yoksa mimarlık onun etrafında üretilen
fikirler mi? H. Cenk Dereli’ye mektup.

Farklı kullanıcılara, farklı zamanlara, farklı durumlara uymak, esnek olmak için neredeyse kaçınılmaz bir yöntem.