Tokyo Little Tokyo: İkiz Mekânlar
Farklı Zamanlar

TLT projesi, 2015 yılının aynı döneminde, ikiz iki mimardan birinin Tokyo’da, diğerinin Los Angeles Little Tokyo’da bulunmasıyla başlar. Aralarında on altı saatlik bir fark vardır. Biri Tokyo Atelier Bow Wow’da, diğeri Los Angeles Morphosis Architects’te staj yapar. Aynı kültürün farklı coğrafyalardaki yansımalarını gözlemler ve çizerler. Gündelik hayatlarını, rutinlerini farklı zamanlarda yaşayıp aynı anda paylaşırlar; ulaşım ağı ve modları, yemek kültürü ve sofra düzeni gibi. Zaman/mekân ilişkisini hem Skype hem de eskizleri üzerinden karşılaştırırlar.

Tokyo bölümü | Los Angeles bölümü

24 saat içindeki deneyimlerini mimari çizim teknikleriyle birleştirip bir ‘günlük’ oluştururlar. Tokyo bölümü italik ile, Little Tokyo bölümü ise normal dizilmiştir. Tokyo kırmızı, Los Angeles sarı renktedir.

Ece bugün uyanıp işe gitmek için yola çıkar. Metro sırası daha duraktan aşağı binmeden başlar. Metroya ne zaman binerse binsin insanlar ya uyur ya da cep telefonuyla meşguldür. Aynı anda Eda da dün işten bisikletle döner. Genelde ulaşım için ya Uber ya da bisiklet kullanır; metroya en fazla üç dört kere binmiştir.

Ece’nin staj yaptığı ofis, kurucuları Yoshiharu (ofis ve okulda Tsukamoto Sensei olarak hitap edilir) ve Momoyo Kaijima olan Atelier Bow Wow tarafından ev ofisi şeklinde tasarlanmıştır. Ofise sahanlıktan girilir; ayakkabıların çıkarılması zorunludur, ya terlik ya da çorap tercih edilmelidir. Dört basamak yukarı çıkınca çalışma masalarının, ortak tuvaletin ve kütüphanenin bulunduğu ofis katına ulaşılır. Yoshi de ofis katındaki masasında çalışanlarıyla oturur. Eşzamanlı olarak Tokyo Tech Üniversitesi’nde profesör olduğu için zamanı ofis ile okul arasında geçer. Üst kat, mutfak ve salondan oluşan yarı kamusal alandır. Hem Yoshi ve Momoyo hem de ofis çalışanları tarafından kullanılır. Bir üst kat Yoshi ve Momoyo’nun yatak odaları olan özel yaşama alanıdır. En üst kat onlara ait özel terastır. En alt kat stajyerlerin daha çok zaman geçirdiği, maket malzemeleri, köpük kesici vesairenin depolandığı maket atölyesidir. Burada tüm maketler elle yapılır. Ofiste on kişi çalışır. Stajyerlerin hepsi yabancı uyruklu ve genelde beraber öğle yemeğine çıkar. Çalışanlar ise ağırlıklı Japondur. Hafta bir iki kere ofisle toplu olarak yemeğe çıkılır. Pazartesi indirimi yapan Japon lokantası, Pakistanlılar tarafından işletilen Hint lokantası ve kebapçı en çok tercih ettikleri yerlerdendir. Bunun dışında arada öğle arası barbekü, içmece gibi etkinlikler de yapılır. Çalışma saatleri 10:00’dan 20:00’ye kadardır. Ofis, ev olduğu için hafta sonları kapalıdır.

Eda’nın staj yaptığı ofis, kurucusu Thom Mayne olan Morphosis Architecture tarafından tasarlanmıştır. Açık ofis düzeninde otuz beş kişi çalışır. Thom Mayne’nin masası kurumsal ve pazarlama bölümü çalışanların yakınındadır. UCLA’da mimari tasarım stüdyosu verdiği için haftanın bazı günleri gelmez. Ofisin takılabileceği bir geniş bahçe de vardır, öğle yemeği çoğunlukla bu masada yenir. Culver City’de hep beraber yemeğe çıktıkları da olur. Çalışanların çoğu Amerikalıdır. Bazı cuma akşamları beraber içme programları ayarlanır. Eda’nın ofiste en yakın arkadaşı, on yıldır çalışan Fransız bir mimardır. Öğle yemeklerini beraber yiyip hafta sonları da beraber takılırlar. Çalışma saatleri 10:00’dan 19:00’a kadardır. Zorunlu değildir ancak, cumartesi ofise gelinip çalışılması beklenir. Maket atölyesinde lazer kesici, CNC makinesi ve 3B yazıcılar bulunur.

Ece işe 10:00’da başlar, Eda ise önceki gün 18:00’de evine varır. Üç saat sonra Skype aracılığıyla beraber yemeğe çıkarlar. Ece, öğle molasına denk geldiği için tıklım tıklım olan restoranda boş bulduğu bir bar sandalyesine oturur. Eda’nın gittiği yerde, kapanma saati yakın olduğu için az insan vardır, garson oturması için yer gösterir ona.

Tokyo’da Itamae (Japon şefi), üst üste dizili farklı renkteki tabakları kullanarak cam vitrinde sakladığı malzemelerle suşileri hazırlar ve tabakları taşıma bandına yerleştirir. Tabakların renkleri suşi fiyatlarına göre kategorilendirilmiştir. Ece, Norimaki tabağını alır. Little Tokyo’da ise garson gelip siparişi alır ve California Roll’u servis eder.

Norimaki | California Roll

Norimaki’de Toro (orkinosun alt bölümü), salatalık, tamagoyaki denen omlet veya surimi denen yengeçli bir ezme kullanılırken, pirinçler nori yosununa sarılarak servis edilir. Ancak Amerikalıların yosun görünümünden hoşlanmadığını fark eden bir şef 1970’lerde, nori yosunu ile pirincin yerini değiştirmiştir.

Toro, mavi yüzgeçli orkinosların karın bölgesinde bulunan en yağlı ve değerli bölümüdür. Büyük Pasifik Okyanusu göçündeki mavi yüzgeçli orkinoslar [Bluefin Tuna] Japonya’nın güneybatı sahillerinde daha çok bulunur, Los Angeles ve Kaliforniya gibi bölgelerden de belirli mevsimlerde geçerler. Los Angeles’ta Japonya’daki kadar kolay ulaşılamadığı için zamanla Toro, onun dokusuna yakın olan avokadoyla yer değiştirir. Güney Kaliforniya’da avokado üretimi yüksek olduğu için sonuç başarılı olur ve Norimaki değiştirilen malzeme ve sunum teknikleriyle California Roll’a dönüşür.

Tokyo’da boşalan tabaklar üst üste koyulur, Itamae hesabı yapıp fişini tezgâhtan uzatır. Bahşiş küçümseme olarak algılandığı için verilmez. Little Tokyo’da ise hesap gelince en az yüzde on beş bahşiş verilmek zorundadır. Ece işine geri döner, Eda da evine gidip dün yatar.

Eda’nın evi tek odalı ve tek katlıdır. Girişten görünmeyen sundurma, evin en popüler mekânıdır. Palmiye ağaçlarıyla çevrili bahçeye bakar. Odada kendisi, salonda 40 yaşında başka bir kiracı kalır. Evde ayakkabıyla dolaşılır. Oda 15 metrekare, banyo da 6 metrekare kadardır. Ancak odanın pencereleri geceleri soğuk geçirir.

Ece’nin evi 3 katlıdır. Giriş katında hiç görmediği bir oda arkadaşı vardır. Ayakkabılar çıkarılıp ilk kata geçilir; mutfak, ortak WC, oturma alanı ve çamaşır bölümü buradadır. İkinci katta üç oda bulunur ve dört kişi kalır. Ece’nin odası 6 metrekaredir ve penceresi diğer apartmanın içine bakar. Ancak pencereler hiç ses geçirmez. Bu kattaki banyo 1,5 metrekaredir ve kadınların kullanımına ayrılmıştır; klozet tahmin edileceği üzere çok mutludur. Müzikli, ısıtmalı ve ayarlanabilen tazyik teknolojisiyle son model taharet musluğu vardır. En üst katta ortak teras bulunur, ama genelde çok sıcak olduğu için kullanılmaz. Ece akşam 22:00’de işten döner, Eda ise güneşin doğuşuyla saat 06:00’da dün uyanır.

1882’de ABD’nin imzaladığı Çin İhraç Yasası ile Çinli işçilere göç yasağı gelirken Asyalı işçi boşluğunu Japon göçmenler doldurur ve 20. yüzyılın başında Japonya, Los Angeles’ta en yüksek göç oranına sahip olur.

Atelier Bow Wow, Ece Yetim, Little Tokyo, Los Angeles, Morphosis Architecture, suşi, Tokyo