PLAYLIST:
Kelimeler ve Şeyler

Bob Dylan, “Subterranean Homesick Blues”, Bringing It All Back Home, 1965

İlk modern müzik videosu olarak anılmasına karşın, aslında Bob Dylan’ın 1965 İngiltere turnesi sırasında çekilen D.A. Pennebaker’ın ünlü Dont Look Back belgeselinin Londra’da çekilmiş açılış sekansı. Rivayet o ki, fikir Dylan’ın. Arkada solda, Allen Ginsberg ve Bob Neuwirth sohbet ediyorlar.


Johny’s in the basement
Mixing up the medicine
I’m on the pavement
Thinking about the government
The man in a trench coat
Badge out, laid off
Says he’s got a bad cough
Wants to get it paid off
Look out kid
It’s somethin’ you did
God knows when
But you’re doin’ it again
You better duck down the alley way
Lookin’ for a new friend
A man in a coon-skin cap
In a pig pen
Wants eleven dollar bills
You only got ten.

* * *

INXS, “Mediate”, Kick, 1987

Vokalistleri Michael Hutchence’ın 1997 yılındaki intiharının hatırlattığı gibi, pop müziğin ışıltılı dünyasının karanlık taraflarını taşıyan gruplardan INXS. 1987 tarihli Kick albümünden gelen “Mediate”, hem sözleriyle hem de videosuyla Dylan’a şapka çıkarıyor.

 * * *

Prince, “Sign O’ The Times”, Sign O’ The Times, 1987 (Bill Konersman)

Pop müzik dünyasının, kendisini pek fark ettirmeden depresif olabilen (daha doğrusu olmuş olabilen) kişiliklerinden Prince’in en karanlık albümlerinden biri. Çete şiddeti, doğal felaketler, yoksulluk ve AIDS’ten nükleer yok oluşa dek tüm iç karartıcı ve gerçek tehditlere değinen albümün en bluesy parçası, albümle aynı adı taşıyor. Bill Konersman’ın videosu, parça sözlerinin tümünü içeren lyric [şarkı sözü] müzik videolarının erken örneklerinden sayılıyor. Konersman ve Prince’in tercihinin ise, bugün çokça karşılaşıldığı gibi ‘stilistik’ bir tercih olmadığı açık, onların derdi “zamanın işaretleri”.

* * *

Talking Heads, “(Nothing But) Flowers”, Naked, 1988 (Tibor Kalman & Sandy MacLeod)

20. yüzyılın en önemli tasarımcılarından Tibor Kalman ile David Byrne’ün —Kalman’ın genç ölümü ile kesilen— müşterek çalışmalarından biri “(Nothing But) Flowers” videosu. Sınırsız sanayileşme ve ekonomik büyümenin çevresel sonuçlarına dikkat çeken erken popüler kültür ürünlerinden. Sözlerin tipografik tasarımı ve görsel imgeler ile ironik ilişkisi olağanüstü. Punk sonrası yeni dalga gruplarından Talking Heads’in son albümünden olan parça, belki grubun 1970’lerin sonundaki keskin, sivri ve daha maceracı hâlinden hayli uzak, ama yine de Talking Heads işte.

* * *

Jean-François Coen, “La Tour de Pise”, La Tour de Pise, 1993 (Michel Gondry)

Tomarla ünlünün pek çok ünlü parçasına onlarca video çeken Gondry, —o videoları çekmeye başlamadan çok önce— bugün de pek bilinmeyen Jean-François Coen’in en iyi parçalarından birine çektiği video kendisinin hâlâ en iyi videolarından biri.

* * *

Alex Gopher, “The Child”, You, My Baby & I, 1998 (Antoine Bardou-Jacquet)

Fransız DJ ve elektronik dans ve house müzikleri bestecisi Alex Gopher’ın “the Child” isimli parçası için 1999 yılında çekilen video, Antoine Bardou-Jacquet’nin ilk müzik videosu. Bu videoyla tanınan Bardou-Jacquet’nin ilk uzun metrajlı filmi Moonwalkers ise 2016 yılında vizyona girdi. Billie Holiday sample’ları içeren the Child’ın videosu tipografinin mekâna ve şehre dönüşümüyle dikkat çekiyor.

* * *

Basement Jaxx, “Do Your Thing”, Rooty, 2001 (Kim Gehrig)

İngiltere’den house müzik ikilisi Basement Jaxx’ın “Do Your Thing” videosu, hafif ve eğlenceli olmaktan başka bir beklentisi olmayan bir dans müziği videosu ve bunu da başarıyor.

* * *

Yello, “Tiger Dust”, The Eye, 2003 (Kevin Blanc+Yello)

Yello, geçmişi 1970’lere kadar geri giden, İsviçreli eksantrik bir elektronik müzik grubu/ikilisi. 2003 yılında yayımlanan the Eye adlı albümlerinden “Tiger Dust” videosu, aslında daha kapsamlı bir projenin parçası. Video, Zürihli iletişim firması Lauschsicht’ten Kevin Blanc ile Yello elemanlarının 2009 yılında gerçekleştirdikleri ortak proje Touch Yello - The Virtual Concert’in bir parçası.

* * *

Hocus Pocus feat. The Procussions, “Hip Hop?”, 73 Touches, 2005

* * *

Jay Z, “Hello Brooklyn 2.0”, American Gangster, 2007 (Greg Solenström)

Jay Z’nin Ridley Scott’un aynı isimli filminden esinlenen American Gangster albümünden “Hello Brooklyn 2.0” için eski bir Beastie Boys kaydından yola çıkılmış. Kayıtta 1970’lerin hayaletleri soul ve funk tınıları ve Marvin Gaye ile Al Green alıntıları olarak dolaşıyor. Video ise, Greg Solenström’ün bir ara kendisinin de yaşadığı Brooklyn’e şapka çıkarmak için gerçekleştirdiği kişisel inisiyatifi.

* * *

El Cuarteto de Nos, “Ya no sé qué hacer conmigo”, Raro, 2007 (Charly Gutiérrez)

Biz de yeni tanıyoruz. Manifold’un hep merak edip hiç bilmediği bir diyardan, Güney Amerika’dan, Montevideo’dan geliyorlar. Montevideolu bir müzik grubu ve video ilişkisi üzerine bir sululuk yapmamak ise çok zor.

* * *

Metronomy, “A Thing For Me”, Nights Out, 2008 (Megaforce)

İngiltereli elektronik müzik grubu Metronomy’nin ilk ‘vokalli’ albümünden, ‘vokal’ kavramıyla uyumlu karaoke göndermeli bir video. Videonun yönetmeni dört yönetmenden oluşan bir tür kolektif: Megaforce.

* * *

Death Cab for Cutie, “Little Bribes”, The Open Door EP, 2009 (Ross Ching)

Death Cab for Cutie, Manifold’un sevgili şehirlerinden Seattle civarından, Bellingham adlı küçük kentten bir grup. Bugünlerde resmi web sitelerini ziyaret edenleri şu not karşılıyor:

Videonun yönetmeni Ross Ching’in web sitesinde, videonun nasıl tasarlandığı ve üretildiğine ilişkin küçük, ama iyi bir not/açıklama var.

* * *

Caro Emerald, “That Man”, Deleted Scenes from the Cutting Room Floor, 2010

Caro Emerald Hollandalı bir müzisyen. Emerald’ın 1940’ların swing’inden mülhem müziğiyle, videonun Saul Bass esintileri taşıyan ve 1960’ların film künyelerine gönderme yapan tipografi ve animasyonu ilginç bir birliktelik oluşturuyor. Her türlü tarihselciliğe yöneltilen taklit suçlaması, burada da işlemiyor: Sadece aradan geçen zamanın işitsel, görsel ve teknolojik değişimi bile, hem müzik hem de videoyu bambaşka bir yere ve zamana konumlandırmaya yetiyor.

MGMT, “All We Ever Wanted Was Everything”, Late Night Tales, 2011

Late Night Tales, uykusuz kalmaya değecek uykusuz geceler vaat eden hayli ilginç bir albüm dizisinin adı. Her albüm, davetli küratörler tarafından bir araya getirilen ve yeniden remix edilen kayıtlardan oluşuyor. Albümlerde genellikle albüm küratörünün yeniden yorumladığı bir kayıt da [cover] bulunuyor. Dizinin yirmi beşincisinin küratörü olan MGMT de, albüm için bir Bauhaus cover’ı kaydetmiş: “All We Ever Wanted Was Everything”.

* * *

Lushlife, “Magnolia”, Plateau Vision, 2012 (Nik Harper & Jesse Lamar High)

Yüksek teknoloji, CGI [Computer-generated imagery] ve yüksek maliyet eğiliminin tersine kürek çeken bir video; bilgimiz eğer doğruysa, videonun maliyeti seksen doların altındaymış.

* * *

Elvis Costello & The Roots, “Walk Us Uptown”, Wise Up Ghost, 2013 (Mariana Blanco)

Müzik kategorileri arasında bir bukalemun benzeri dolanan Elvis Costello ile soul ve cazdan fazlasıyla beslenen ve en az Costello kadar eklektik hip hop grubu the Roots arasında başarılı bir ortaklık. Daha önce de —her zaman başarılı sonuçlanmasa da— başka ortaklıklar gerçekleştiren Costello ile the Roots ortaklığının başarısını bir müzik eleştirmeni her zaman söyleyecek çok sözü ve fikri olan, ama son yıllarda müzikal olarak bir tür tükenmişlik yaşayan bir müzisyen ile her zaman ‘iyi çalan’, ama söyleyecek hiçbir sözü olmayan bir grubun yan yana gelmesine bağlıyordu. Albüm politik içeriğiyle de ayrıca dikkat çekti. Parçanın William DeVizia’nın yönettiği bir kayıt/performans videosu da var.

Manifold, müzik, Playlist, yazı