LDF 2016 haritası 
(kaynak: festival rehberi)
Pazar Sekmeleri:
Londra
Tasarım Festivali

Yılda bir kez gerçekleşen Londra Tasarım Festivali [London Design Festival, LDF] bu yıl 17–25 Eylül tarihlerinde 400’den fazla etkinlikle kentin neredeyse tamamına yayılmış mekânlarda gerçekleşti ve Manifold ekibi olarak biz yine gidemedik. Öte yandan festivalin temel bileşenlerini anlamak, ne var ne yok bilmek istedik.

LDF, John Sorell ve Ben Evans (festival direktörü) tarafından 2003 yılında hayata geçirildi. Amaç ülkenin önde gelen düşünürlerini, profesyonellerini, perakendecilerini ve eğitmenlerini (bu sırayla!) kente çekerek tasarımı kutlamak ve bu yolla Londra’yı dünya yaratıcılığının başkenti olarak tanıtmak.

Bir sütçünün oğlu olarak dünyaya gelen Sir John Sorell, karısı Frances Newell ile kurdukları marka ve kurum kimliği ajansıyla başarılı oldu. Kendisi tasarımcı, girişimci ve filantropist. Tasarım bağlantılı pek çok kurumda önemli pozisyonlarda bulunmanın yanı sıra, 14-16 yaşlarındaki gençlerin cumartesi günleri yaşadıkları bölgedeki yüksek öğrenim kurumlarında ücretsiz ders almalarını sağlayan National Saturday Club’ın ve Creative Industries Federation’ın kurucusu. 2003’teki ilk LDF’den bu yana 80’den fazla şehirde tasarım festivali başlatılmış. Sorell bir şöyleşide Londra’nın öncülüğünü koruması için bu nedenle daha inovatif ve daha yaratıcı olması gerektiğini söylüyor.

Otuz iki mekâna yayılan ilk mütevazı festivalin resmi rehberini Time Out yayımlamış. Hedef, festivalin yalnızca tasarım elitinin değil herkesin festivali olması. Öte yandan rehber giriş metnindeki herkes tanımı The World Creative Forum’da konuşma yapacak endüstri liderleri, taze fikirlerini göstermek isteyen yeniyetme tasarımcılar ve mobilyadan giyime en hip nesnelerin peşinde olan meraklılarla sınırlı. Tasarım bir şekilde belli ki bir türlü herkesin olamıyor. Buna rağmen 2004’te kırk ülkeden ziyaretçisiyle iki kat büyüyen festivalin, 2005’te 170 etkinlikle ziyaretçi sayısı 400.000. Daha sonraki yıllarda etkinlik sayıları 300’ün üzerine çıkmış olmasına rağmen (2014’te 395) ziyaretçi sayısı 300.000–375.000 arasında kalmış gibi görünüyor. 2007 festivalinde Londra Belediye Başkanı Ken Livingstone, Londra’nın finans merkezi olmasındansa yaratıcı endüstri merkezi olmasını tercih ettiğini söylemiş: “Ne de olsa kimse bir kente, o kentin bankerlerini görmeye gelmiyor.”

Pentagram, LDF 2016 kimliğini
oluşturan ögelerden örnekler
(kaynak: itsnicethat.com)

LDF görsel kimliğinden 2007’den beri 21 ortaklı Pentagram sorumlu; sanat yönetmeni Domenic Lippa. LDF 2016’nın kimliğinde de yine her şey kırmızı ve beyaz. Kırmızının iki katlı halk otobüsleri, metronun şehir merkezinden geçen hattı Central ve telefon kulübelerinden geldiği söyleniyor. Festival web-sitesi Pentagram’ın denetiminde olduğundan mı bilinmez; 2007 öncesi kimlik ögelerinin örnekleri sitede bulunmuyor.

Bu yılın festival teması, yansıması görsel kimlikte de görüldüğü üzere “design is in the detail” [tasarım ayrıntıda]. Charles Eames’in “the details are not the details, they are what make the design” cümlesine gönderme yapıyor. “Ayrıntılar ayrıntı değil; tasarımı oluşturan onlar” şeklinde çevrilebilecek alıntının başka kelimelerle ifade edilmiş hallerini sahiplenmiş pek çok günümüz markası var.

Festivalin merkezi Victoria and Albert Museum, 1852’de kurulmuş bir dekoratif sanatlar ve tasarım müzesi.

Tabanlıoğlu Mimarlık,
“Beloved”, V&A. Enstalasyon,
Sabahattin Ali’nin
Kürk Mantolu Madonna’sından
esinlenerek ortaya çıkmış,
fotoğraf: Mark Cocksedge
(kaynak: londondesignfestival.com)

Pek çok etkinlik ücretsiz ve gönüllü çalışanların, küçük olduğu söylenen festival ekibine desteğiyle yürüyor. LDF kapsamında Londra’nın yedi bölgesi resmi “tasarım bölgesi” ilan edildi: Bankside, Brixton Design Trail, Brompton Design District, Chelsea Design Quarter, Clerkenwell Design Quarter, Islington Design District ve Shoreditch Design Triangle. Bu bölgelerin kendi niteliklerine uygun etkinlik programları var. Örneğin Brixton Design Trail “Rebel Rebel” temasıyla, Brixtonlu David Bowie’ye şapka çıkarmaya karar vermiş. Tek bir bölgede olan biten mini bir tasarım festivaline denk adeta. Veya önde gelen iç mekân tasarımı uzmanlarının aktif olduğu Chelsea Design Quarter, antika, aydınlatma, halı, mutfak, kumaş gibi alanlara odaklanıyor. Her bölgenin kendi web-sitesi olması hayli kafa uçurucu. Chelsea sitesinde yer alan Deirdre Dyson’ın “tasarım-severler için Chelsea Design Quarter’da geçirilecek bir gün, herhangi bir başka tasarım bölgesindeki bir aya bedeldir” alıntısı da bölgeler arasındaki rekabete doğrudan işaret ediyor.

Shoreditch Design Triangle’da yer alan sergilerden “Electro Craft,” bölge etkinliklerinin hiç de küçük olmadığının ispatı niteliğinde. Sergide yer alan işlerden biri Bilge Nur Saltık’ın şamdan, vazo gibi işlevleri de üstelenen bluetooth hoparlörleri.

Bilge Nur Saltık, “Loud Objects”,
süre: 01:33

Festivalin resmi Instagram hesabı ziyaretçilerin #DesignDetail ve #LDF16 hashtag’leriyle Instagram’a yüklemiş oldukları fotoğraflardan seçilenleri de kapsıyor. Hatta ödüllü bir de fotoğraf yarışması bu çerçevede gerçekleşiyor. Ziyaretçilere ödüller kazandıran sponsorlu birkaç minik yarışma dışında bir de ilki 2007’de Zaha Hadid’e verilen “Londra tasarım madalyası” var. Son yıllarda madalya sayısı dört: Artık üstün başarı dışında, inovasyon, genç yetenek olmak ve tüm kariyer performansı da ödüllendiriliyor. Bu yıl madalyalar David Adjaye, Bethan Laura Wood, Kenneth Grange ve Daan Roosegaarde’ye verildi; işleri Broadgate’de özel olarak inşa edilmiş bir pavyonda British Land Celebration of Design başlığı altında sergilendi.

LDF kapsamında ilki gerçekleşen Utopia by Design konulu Londra Tasarım Bienali’ne aralarında Türkiye’nin de olduğu 37 ülke katıldı. Rachael Steven “Utopian visions: a review of London Design Biennale” başlıklı değerlendirmesinde “bienal, tasarımcıların ‘gerçek-dünya’ problemlerine getirdikleri çözümleri gösteren bir sergi mi; yoksa bir sanat şovu mu olmak istiyor” diye soruyor.

Autoban, “The Wish Machine”.
Ziyaretçilerin dilek kapsüllerinin
bilinmez istikamete yollandığı
enstalasyon Somerset House’da yer aldı,
fotoğraf ©Autoban
(kaynak: designboom.com)

Festivalin büyük bir bölümünü “Design Destination” başlığı altında tasarım fuarları oluşturuyor: 
London Design Fair, Doğu Londra’da, Old Truman Brewery’de. 29 ülkeden 500 katılımcı, uluslararası markalar, özel sergiler ve ülke pavyonları ile dev bir organizasyon. Fuarın web-sitesi çevrimiçi bir sergi gibi. Sitedeki her imge başka bir siteye bağlanıyor. 
Focus/16, Chelsea Harbour’daki Design Centre’da gerçekleşen etkileşimli bir platform. Programında “Art & Interiors” başlıklı bir sergi, konuşmalar, sunumlar, paneller, atölye çalışmaları, tasarımcılarla buluşmalar ve 600’e yakın ürün lansmanı var.
İç mekân tasarımına odaklanan designjunction King’s Cross’ta. Sergi mimarlar, iç mimarlar, perakendeciler ve basına yönelik. ‘Kültür ve ticaretin canlandığı’ yer olarak tarif ediliyor.
Syon Park’taki Decorex InternationalBirleşik Kırallık’ın en köklü fuarlarından ve lüks iç mekân pazarına yönelik. Endüstri profesyonellerin kayıtlı ziyaretine açık olsa da, tüketici gününde halkın da 400 küsur standı görmesine izin veriliyor. 
100% Design ise LDF’nin ticari temel taşı kabul ediliyor. Olympia London’da gerçekleşen bu tasarım ticareti etkinliğinin küratörlüğü Design Museum tarafından yapılan ve çok da önemsenen kapsamlı bir seminer programı var.

2007’de başlayan “Landmark Projects” festivalin kamusal alan için sipariş edilmiş büyük enstalasyonlardan oluşuyor. Bu kapsamda Trafalgar Meydanı’da Paul Smith’in küratörlüğünde çılgın bir golf sahası planlanmış. Kickstarter kampanyası başarısız olmuş ve proje şimdilik rafa kalkmış. Minyatür pavyonları Tom Dixon, Zaha Hadid, Atelier Bow-Wow gibi mimarlar tarafından tasarlanan saha halka açık olacakmış.

"Visionary Crazy Golf" 
Promotional Video, süre: 03:59

Gerçekleşen iki projeden biri Alison Brooks Architects’e ait “The Smile”. Chelsea sanat okulunun olduğu yerde inşa edilen yapı, ahşap çağımızın inşaat malzemesi olabilir mi sorusunu öne çıkarıyor. CLT [cross-laminated timber] ile inşa edilmiş en kompleks yapıymış: “Stronger than concrete? Why this new material could define our age

London Design Festival 2016
Preview: "The Smile", süre: 01:38

Diğer özel proje ise Asif Khan’ın “Forests” projesi. “Forests”, sosyolog Ray Oldenburg’un third places [üçüncü yerler] kavramından yola çıkıyor. Shoreditch Design Triangle’da atıl görülen üç yere kuruluyor. Üç farklı iç mekân düzenlemesiyle sunulan “Forests”, kamusal ve özel alan ilişkisini araştırıyor. Ziyaretçiler mekânları arzu ettikleri gibi kullanabildikleri gibi, bitkileri evlerine götürebiliyor, büyüttükleri bitkinin yaşamını sosyal medyada paylaşmaya teşvik ediliyorlar.

Asif Khan, MINI LIVING “Forests”
(kaynak: londondesignfestival.com)

Ana programda Global Design Forum, grafik tasarıma en çok yer vermiş görünüyor. Öte yandan partner etkinlik sayısı, festival rehberine bakarken insanın başını döndürüyor. Bu kadar çok görülecek şey olunca insan kendini ister istemez güvenilir bir seçki arar buluyor ama seçkiler de sayısız. İşte farklı bakışlara hitap edebilecek bir şeçki seçkisi: 

It’s Nice That’in LDF’de en görmeye değer on sergi listesi: “London Design Festival: where to go and what to see
Dezeen’in top 10’u: “The 10 top installations and exhibitions at London Design Festival 2016
Core 77’nın top 13’ü: “13 London Design Festival Events to See This Week
Creative Review’un seçtikleri: “CR’s pick of London Design Festival 2016

İçeriğiyle dikkat çektiğinden olsa gerek pek çok seçkide yer alan etkinliklerden biri Dirty Furniture tasarım dergisi ve The Shit Museum’un işbirliği olan “Toilet Break.” “Tasarım, bokun potansiyelini gerçekleştirebilmek için; boku sosyal anlamda kabul edilebilir kılabilir mi?” sorusuna odaklanan bir dizi tartışma ve iki sergi. Yeraltında.

Yeraltı demişken… bodrum katında dünyanın ilk “bio-responsive” bahçesini kapsadığı için sayısız habere konu olan “L’Eden by Perrier-Jouët” sergisi Soho’da. Noé Duchaufour-Lawrance tasarımı ormanımsı enstalasyon, özünde Perrier-Jouët marka şampanya içme ritüeli için sahne işlevi görüyor. “L’Eden,” festivalin hangi herkese hitap ettiği konusundaki soruları artırmaya da birebir.

London Design Festival, Londra Tasarım Festivali, Manifold, Pazar Sekmeleri