Tom Klinkowstein, 
“Evren Bilgiden Doğar:
Bir Exo-Tasarımcının Farkındalığında
10^-43 Saniye, 2055” 
940 × 150 cm, vinil üzerine dijital baskı 
(fotoğraflar: Işık Kaya)
Beyni dışsallaştır.

İnsan —çocukken vaktini, neredeyse bir buçuk kilometre yükselebilen roket maketleri yaparak geçirirse— Marshal McLuhan’ı zihninde Mars’tan gelen bir ziyaretçi olarak canlandırabilir.

Mutluluğun doğasını, insanların davranışlarını ve yaşamın maksadını anlamaya yönelik sorular ister istemez gelecekle kurulan ilişkiye yoğunlaşabilir; hatta gelecekle kurulan ilişkiyi bütünüyle belirleyebilir.

Gelecekle ilişkisi diğerlerinden farklılaşan bir insan, bir de üstelik beyinde gelişen ve biriken düşünceleri dışsallaştırmaktan yanaysa, onları karmaşık görünen dev bir diyagramda sayıklamamsı bir anlatıya çevirebilir.

Sonra da o diyagram yıllar içinde kurulan bağlar yoluyla Studio-X Istanbul’a yerleşebilir. “Evren Bilgiden Doğar: Bir Exo-Tasarımcının Farkındalığında 10^-43 Saniye, 2055” başlıklı diyagram*, 2055 yılında bir tasarımcının bilinçli ve bilinçdışı düşüncelerinde çok küçük bir zaman dilimini gösteriyor: .0000000000000000000000000000000000000001 saniye.

10^-43 saniyelik dilimden rasgele seçilmiş düşünceler: Hakiki şimdiki zaman çoğu insanın geleceğidir. Karar almak bir sanat biçimi olabilir. İnsan yapımı nesneler yaşanmakta olan hayatların sözü edilmeyen yanlarını açığa çıkarır. Tüm modeller yanlıştır ama bazıları iş görür. Tasarım, insanların ve uzantılarının fikirler ve dünyalara düzen verdikleri hem fiziksel hem de zihinsel bir süreçtir. Başarının nihai ölçütü, davranışları değiştirmeye yol açan daha fazla seçenek yaratmış olmaktır. Çevrenin sınırlarını görebildiğin anda sınır olmaktan çıkarlar. Karmaşık çevreler hayatta kalma seçeneklerini artırır. Evrim geçirebilme kapasitesi en önemli avantajdır. Biz hikâyelerimizi anlatmayız, hikâyelerimiz bizi anlatır.

Diyagramın açıklama metnine göre “Onun [tasarımcının] düşünceleri, beden bütünlüğüne özel bir değer atfedilmeyen ve şimdi ile gelecek arasındaki sınırın, maddi olmayan benliğin uzanıp gelecekteki yaşamlara dokunmak yeteneğine sahip olması nedeniyle belirsizleştiği dışsal bir dünyayı yansıtmaktadır (exo-tasarımcının ‘exo’su).

Tıpkı 10^-43 saniyenin ya da, Planck Çağı’nın —evrenin tarihindeki en erken zaman aralığının— istikrarsızlık ile bir birleşme döneminin başlangıcı arasında asılı kalmış bir an kabul edilmesi gibi, bu tasarımcının zihinsel manzarası da, düşünsel faaliyeti istekleriyle pragmatizmi arasında asılı kalmış olduğu için öyle kabul edilebilir.”

Bahsi geçen tasarımcı 1990–2090 yılları arasında yaşadığı varsayılan kurgu bir şahsiyet: Tom Klinkowstein’ın 15 yıl kadar önce, bir Monet retrospektifinden ilham alarak başladığı diyagram projesinin baş kahramanı. Projenin 2003’te Garanti Galeri’de gösterilmiş olan ilk diyagramı tasarımcının tüm hayatını kapsıyor. İlk olarak Singapur’da sergilenen ikinci diyagram ise 2030’daki bir gününü anlatıyor.

Serinin üçüncüsü “Evren Bilgiden Doğar”, Klinkowstein’ın ifadesiyle uzaktan bakıldığında düzen ve kesinlik hissi verse de; yakından açık, samimi, içten ve kırılgan.

Kırmızı noktalı daireler ve onlara eşlik eden kırmızı metinler, yakın ve orta dönemin tekno-sosyal konularının alanını işaret ediyor. Noktalar düşünsel zihin faaliyetini, zikzak çizgiler ise tasarımcının düşünceleri arasındaki bağın kuvvetini gösteriyor.

Font büyüklükleri ve kalınlıkları kişilik eğilimlerini kodluyor: Büyük bold font dengeyi; medium font arzuyu; küçük ince font erdemi.

Diyagramı yatayda üçe bölen kavramlar “sığınak”, “ayartma” ve “arayış” mecazi zihinsel mekânlar: “Sığınak” bir konfor mekânı; “ayartma” bilinmeyenle, onu bir zevk kaynağı olarak görmek suretiyle başa çıkılabileceğinin garantisini sunuyor; “arayış” ise kaynakları ve olağanüstüyü arıyor.

Tom Klinkowstein’ın diyagramı, kurgu tasarımcı personası üzerinden onun tasarım, iş, hayat ve gelecek hakkındaki kişisel düşüncelerini ifade ediyor. Görüntüsü hiç benzemese de Jackson Pollock’un eylem resimleri gibi içinde tarifi zor bir enerji barındırıyor. Belki Klinkowstein da Mars’tan gelen bir ziyaretçi. Kişinin katkısının ömrüyle sınırlı olmadığı konusunda çok ısrarcı görünüyor.

*
“Evren Bilgiden Doğar: Bir Exo-Tasarımcının Farkındalığında 10^-43 Saniye, 2055”
17 Haziran–14 Ağustos 2016, Studio-X Istanbul
Konsept/Yaratıcı Yönetmen: Tom Klinkowstein
Tasarım Asistanı: Patrick Gibson
Editoryal Danışman: Andrea Herman
Danışman: Dr. Renate Geuzinge, Bireylerarası Nörobiyoloji Enstitüsü
İngilizceden Türkçeye Çeviri: Bilge Barhana
Türkçe Grafik Uygulama: Manifold
Baskı: Mahmut Aksu, 3T Reklam 
{fold fotoğrafı: Sahir Uğur Eren}

diyagram, Evren Bilgiden Doğar, Manifold, sergi, Studio-X Istanbul, Tom Klinkowstein